Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, kamu görevine atanacak kişilerin göreve uygunluğunun değerlendirilmesi amacıyla yapılan olgusal bilgi toplama sürecidir. 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu (12 Ağustos 2018'de yürürlüğe girmiştir) ve ilgili Yönetmelik bu süreci düzenler. Bu rehberde 2026 itibarıyla kimlere arşiv araştırması, kimlere güvenlik soruşturması yapıldığını ve sürecin nasıl işlediğini anlatıyoruz.
Bu rehber şunu cevaplar: Güvenlik soruşturması ile arşiv araştırması arasındaki fark nedir? Kimlere yapılır? Nelere bakılır? Ne kadar sürer? Olumsuz sonuçta ne olur?
Son güncelleme: 10 Ağustos 2026
2026'da kimlere hangi işlem yapılır?
• Arşiv araştırması: statüsü veya çalıştırma şekline bakılmaksızın, ilk defa veya yeniden memuriyete/kamu görevine atanacak herkes hakkında yapılır (7315/3)
• Güvenlik soruşturması: Cumhurbaşkanı Kararıyla belirlenen görevlere atanacaklar hakkında yapılır (7315/2)
Hukuki dayanak
| Düzenleme | İçerik |
|---|---|
| 7315 sayılı Kanun (12.08.2018) | Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının kapsamını, usulünü ve gizlilik esaslarını düzenler. |
| Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmelik | Haklarında işlem yapılacakları, talep eden kurumları ve uygulama usulünü belirler. |
| 657/48 (atanma şartları) | Memuriyete atanma şartlarından biri, güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmasıdır. |
Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.
Arşiv araştırması ile güvenlik soruşturması farkı
| Özellik | Arşiv araştırması | Güvenlik soruşturması |
|---|---|---|
| Kapsam | İlk defa veya yeniden atanan tüm kamu görevlileri | CBK ile belirlenen özel görevler (kolluk, kritik güvenlik görevleri vb.) |
| Dayanak | 7315/3 | 7315/2 ve CBK |
| İçerik | Kayıtların taranması (adli sicil, kolluk kayıtları vb.) | Arşiv araştırmasına ek olarak daha kapsamlı değerlendirme |
| Sonuç | Göreve uygunluk yönünde olgusal bilgi | Göreve uygunluk yönünde kapsamlı değerlendirme |
Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.
7315/4'e göre soruşturma ve araştırma sonucunda; memuriyet veya kamu görevine uygunluğun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal bilgiler yetkili makama iletilir. Süreç, kişinin özel hayatına ilişkin ayrıntılı bilgilerin gizliliği esasına göre yürütülür.
Nelere bakılır?
Uygulamada değerlendirilen başlıca alanlar şunlardır:
Süre ve sonuç
Yasal olarak belirlenmiş kesin bir süre yoktur; süreç kurumun talebi, kapsamın genişliği ve ilgili birimlerin yoğunluğuna göre genellikle haftalar içinde tamamlanır. Sonuçlar ilgili kuruma iletilir; kişiye bildirilmez ve olumsuz sonucun gerekçesi açıklanmaz. Olumsuz değerlendirme hâlinde atama yapılmaz; olumlu değerlendirme tek başına atama hakkı vermez (kadro, KPSS puanı ve diğer şartlar ayrıca aranır).
Belediye ve yerel yönetim atamaları
Belediye kadrolarına yapılan memur atamalarında da arşiv araştırması yapılır; güvenlik soruşturması, Cumhurbaşkanı Kararıyla belirlenen görevler (örneğin bazı güvenlik ve kolluk nitelikli görevler) için söz konusudur. Atama süreci; ilan, başvuru, (varsa) sınav/mülakat ve güvenlik sürecinin tamamlanmasının ardından kadroya atama şeklinde ilerler.
Sık yapılan hatalar
Süreç nasıl işler?
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması süreci; kurumun talebiyle başlar, ilgili birimlerin (kolluk, adli makamlar vb.) kayıtlarının toplanmasıyla ilerler ve sonucun kuruma iletilmesiyle tamamlanır. Toplanan bilgiler, 7315/4'e göre yorum içermeyen olgusal bilgiler olarak sunulur; uygunluk değerlendirmesini yetkili makam yapar.
Sürecin süresi, kapsamın genişliğine ve ilgili birimlerin iş yüküne göre değişir. Belirli bir yasal süre öngörülmediğinden, atama takvimleri güvenlik sürecinin tamamlanma süresine göre planlanır; gecikme hâlinde kurumdan bilgi alınabilir.
Aday memurlar ve belediye atamaları için
İlk defa memuriyete atanan aday memurlar için arşiv araştırması, atama öncesinde tamamlanması gereken bir aşamadır. 657/48'e göre güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmamış kişilerin memuriyete atanması mümkün değildir. Belediye memur alımlarında da bu kural aynen uygulanır; ilan sonrası başvuru, sınav/mülakat ve güvenlik süreci sırasıyla ilerler.
Adaylık sürecinde güvenlik sonucunun olumlu çıkması, adaylığın onaylanması için de önem taşır. Bu nedenle başvuru formlarının eksiksiz ve doğru doldurulması, beyan ile kayıtların uyumu açısından kritiktir.
Sık sorulan durumlar
Güvenlik soruşturması konusunda en sık sorulan sorulardan biri, sonucun kişiye bildirilip bildirilmediğidir. Sonuçlar kişiye bildirilmez; olumsuz değerlendirme gerekçesi gizlilik kapsamında kalır. Bu durum, sürecin doğası gereğidir ve iptal edilen atamalarda da aynı kural uygulanır.
Bir diğer merak konusu, geçmişteki adli kayıtların etkisidir. 657/48'de sayılan memuriyete engel suçlardan hüküm giymemiş olmak gerekir; bunun dışında değerlendirme, 7315'teki ölçütlere göre yapılır. Kişisel durumunuzla ilgili kesin bilgiyi, başvuru sürecini yürüten kurumdan alabilirsiniz.
Güvenlik soruşturması ve e-devlet formu
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması başvurularında, kurumların istediği bilgi formları e-devlet veya kurumsal sistemler üzerinden doldurulur. Formda; kimlik bilgileri, adres, öğrenim ve çalışma geçmişi gibi bilgiler istenir. Formun eksiksiz ve doğru doldurulması, sürecin hızlanmasını sağlar.
Formda beyan edilen bilgiler ile resmî kayıtlar arasındaki tutarsızlıklar, sürecin uzamasına veya olumsuz değerlendirmeye yol açabilir. Bu nedenle form doldurulmadan önce bilgilerin doğruluğu kontrol edilmeli, gerekirse nüfus ve adres kayıtlarıyla teyit edilmelidir.
Memuriyete engel suçlar (657/48)
Atanma şartlarını düzenleyen 657/48, bazı suçlardan mahkûmiyeti memuriyete engel sayar. Güncel hükme göre; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olmak ile affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama ve kaçakçılık suçlarından mahkûm olmak memuriyete engeldir (7318 sayılı Kanun ile güncellenen 657/48-A-1).
Bu düzenlemenin güvenlik soruşturmasıyla ilişkisi şudur: arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması sürecinde, adli sicil ve kolluk kayıtları bu engellerle karşılaştırılır. Kendi durumunuzda kesin değerlendirme, başvuru sürecini yürüten kurum ve ilgili makamlarca yapılır; bu metin genel bilgilendirmedir.
Veri gizliliği: süreçte kişisel veriler nasıl korunur?
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sürecinde kişiye ait kayıtlar toplanır ve yetkili makama iletilir. 7315/4'e göre iletilen bilgiler yorum içermeyen olgusal bilgilerle sınırlıdır; sürecin gizliliği esastır ve sonuçlar kişiye bildirilmez. Bu veri işleme faaliyeti, 6698 sayılı KVKK kapsamında kişisel verilerin korunması ilkelerine tabi olarak yürütülür.
Uygulamada; başvuru formunda beyan edilen bilgilerle resmî kayıtların uyumu kontrol edilir, bu nedenle formların eksiksiz ve doğru doldurulması önemlidir. Süreç hakkında kurumunuzdan bilgi alabilir; kişisel verilerinizin işlenmesiyle ilgili sorularınızı KVKK çerçevesinde ilgili kuruma iletebilirsiniz.
Özet
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, 7315 sayılı Kanun'a göre kamu görevine atanacaklar hakkında yapılan olgusal bilgi toplama sürecidir. İlk defa veya yeniden atanan herkes hakkında arşiv araştırması; CBK ile belirlenen özel görevler için ayrıca güvenlik soruşturması yapılır. Sonuçlar yorum içermez, kişiye bildirilmez; olumsuz sonuç atamayı engeller, olumlu sonuç tek başına atama hakkı doğurmaz.
Göreve başladıktan sonra hangi derece-kademeden ve ne kadar maaşla başlayacağınızı görün.
Sık sorulanlar
| Soru | Kısa cevap |
|---|---|
| Arşiv araştırması kimlere? | İlk defa veya yeniden atanan tüm kamu görevlilerine. |
| Güvenlik soruşturması kimlere? | CBK ile belirlenen özel görevlere atanacaklara. |
| Nelere bakılır? | Adli sicil, kolluk kayıtları, terör örgütleriyle iltisak/irtibat. |
| Ne kadar sürer? | Yasal süre yok; genellikle haftalar. |
| Sonuç bildirilir mi? | Hayır; gerekçe gizlidir. |
| Olumsuzsa ne olur? | Atama yapılmaz. |
| Belediye alımında? | Arşiv araştırması; bazı görevlerde güvenlik soruşturması. |
| Hangi kanun? | 7315 (2018) + Yönetmelik + 657/48. |
Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.
İlgili rehberler
Resmi kaynaklar
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması 7315 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatın güncel halidir; atama süreçleri kurum uygulamasına göre farklılaşabilir. Bu metin hukuki danışmanlık yerine geçmez.