Memur mazeret izinleri, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 104. maddesinde düzenlenen; doğum, evlilik, ölüm, babalık ve diğer mazeretler nedeniyle memura verilen ücretli izinlerdir. Bu rehberde 104. maddenin güncel halindeki tüm mazeret izinlerini (analık, babalık, evlilik, ölüm, takdirî mazeret izni, engelli çocuk izni) süreleriyle birlikte anlatıyoruz. Süreler 2026 itibarıyla günceldir.

Bu rehber şunu cevaplar: Babalık izni kaç gün? Evlilik ve ölüm izni? Analık izni ne kadar? Takdirî mazeret izni nedir? Engelli çocuğu olan memura izin var mı?

Son güncelleme: 10 Ağustos 2026

Doğrudan cevap

Memur mazeret izinleri (657/104):
• Babalık: 10 gün (doğum tarihinden itibaren)
• Evlilik: kendisinin veya çocuğunun evlenmesinde 7 gün
• Ölüm: eş, çocuk, kendi/eşinin ana-baba-kardeş ölümünde 7 gün
• Analık: doğum öncesi 8 + sonrası 8 hafta (çoğul gebelikte öncesi 10 hafta)
• Takdirî mazeret izni: yılda 10 gün (+ zaruret hâlinde 10 gün, yıllık izinden düşülür)

Mazeret izinlerinin hukuki dayanağı

Mazeret izinleri, 657 sayılı Kanun'un 104. maddesinde düzenlenir. Madde, 2011 (6111) ve 2016 (6663) değişiklikleriyle bugünkü halini almıştır. 104. maddenin güncel fıkraları şöyle özetlenebilir:

Fıkra İzin Süre
(A) Analık izni (kadın memur) Doğum öncesi 8 + doğum sonrası 8 hafta; çoğul gebelikte öncesi 10 hafta
(A) Evlat edinme izni 3 yaşını doldurmamış çocuğun tesliminden itibaren 8 hafta
(B) Babalık izni 10 gün
(B) Evlilik izni 7 gün (kendisi veya çocuğu)
(B) Ölüm izni 7 gün (eş, çocuk, ana, baba, kardeş)
(C) Takdirî mazeret izni Yılda 10 gün; zaruret hâlinde +10 gün (yıllık izinden düşülür)
(D) Süt izni İlk 6 ay günde 3 saat, ikinci 6 ay günde 1,5 saat
(E) Engelli çocuk mazeret izni Yılda 10 güne kadar (rapora dayalı)

Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.

Babalık izni

104. maddenin (B) fıkrasına göre eşi doğum yapan memura, isteği üzerine doğum tarihinden itibaren 10 gün babalık izni verilir. Bu izin:

  • Ücretli bir mazeret iznidir.
  • 10 günlük aylıksız izinden (657/108-B) ayrıdır: 108-B'deki 24 aya kadar aylıksız izin, babalık izninin yerine geçmez; ayrı bir haktır.
  • Doğum tarihinden itibaren kullanılır.

Evlilik izni

104 (B) gereği memurun kendisinin veya çocuğunun evlenmesi hâlinde 7 gün izin verilir. Bu süre istek üzerine kullanılır ve ücretlidir.

Ölüm izni

104 (B) gereği; eşin, çocuğun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümü hâlinde 7 gün izin verilir. Kapsam: eş, çocuk, anne, baba, kardeş (memurun kendisinin ve eşinin tarafı).

Analık izni (kadın memur)

104 (A) gereği kadın memura;

  • Doğum öncesi 8 hafta + doğum sonrası 8 hafta (toplam 16 hafta) analık izni verilir.
  • Çoğul gebelikte doğum öncesi süre 10 haftaya çıkar.
  • Tabip raporuyla doğum öncesi 3 haftaya kadar çalışılabilir; çalışılan süreler doğum sonrasına eklenir.
  • Erken doğumda kullanılamayan doğum öncesi süre doğum sonrasına eklenir.
  • Analık izni kullanılırken annenin ölümü hâlinde, isteği üzerine memur olan babaya aynı süre kadar izin verilir.

Analık izni sonrası süt izni hakkı için memur süt izni rehberine, analık izni sonrası 24 aya kadar aylıksız izin için 108-B rehberine bakabilirsiniz.

Takdirî mazeret izni (104/C)

(A) ve (B) fıkralarında sayılan hâller dışındaki mazeretler için, birim amirinin muvafakati ve yetkili amirin onayıyla memura bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde 10 gün mazeret izni verilebilir. Zaruret hâlinde (öğretmenler hariç) aynı usulle 10 gün daha verilebilir; bu ikinci 10 gün yıllık izinden düşülür.

Engelli çocuğu olan memur (104/E)

En az %70 oranında engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğu (çocuğun evli olması hâlinde eşinin de en az %70 engelli olması kaydıyla) için, hastalık raporuna dayalı olarak ana veya babadan yalnızca biri, yılda toplam 10 güne kadar mazeret izni kullanabilir.

Doğum sonrası yarım zamanlı çalışma (104/F)

Doğum sonrası analık izni sonunda kadın memur, isteği hâlinde ve çocuğun hayatta olması kaydıyla, süt izni verilmeksizin günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışabilir:

Durum Süre
İlk doğum 2 ay
İkinci doğum 4 ay
Sonraki doğumlar 6 ay
Çoğul doğum Yukarıdaki sürelere +1 ay
Çocuğun engelli doğması veya 12 ay içinde engellilik tespiti 12 ay

Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

  • "Evlilik izni 3 gün" sanmak: güncel düzenlemede evlilik izni 7 gündür.
  • "Ölüm izni 5 gün" sanmak: eş, çocuk, ana, baba ve kardeş ölümünde 7 gündür.
  • Takdirî mazeret iznini yıllık izinden düşmek: ilk 10 gün yıllık izinden düşülmez; ikinci 10 gün düşülür.
  • Babalık iznini 108-B ile karıştırmak: babalık izni 10 gün ücretli; 108-B 24 aya kadar aylıksız, ayrı haktır.
  • İzinleri ücretsiz sanmak: mazeret izinleri sırasında mali haklar ve sosyal yardımlara dokunulmaz (104/G).

Mazeret izni kullanım kuralları

Mazeret izinleri, ücretli izinlerdir; kullanılan süre boyunca memurun aylığında kesinti yapılmaz. İzin süreleri kanunda açıkça belirlenmiştir ve bu sürelerin aşılması mümkün değildir. Örneğin evlenme nedeniyle 7 günlük izin hakkı, talebe bakılmaksızın 7 günle sınırlıdır; kullanılmayan kısmın devredilmesi veya farklı bir mazerete eklenmesi söz konusu olmaz.

Mazeret izni kullanımında belge şartı önemlidir. Ölüm izni için vukuatlı nüfus kayıt örneği veya defin belgesi, evlilik izni için evlilik cüzdanı, babalık izni için doğum belgesi gibi belgeler kuruma sunulur. Belgelerin daha sonra tamamlanması kaydıyla izin önce kullanılabilir; ancak belgesiz izin talepleri işleme alınmayabilir.

Analık izni ve doğumla ilgili süreler

Analık izni, mazeret izinlerinden ayrı ve daha uzun bir haktır. Kadın memura; doğumdan önce 8 hafta, doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta analık izni verilir. Çoğul gebelikte doğum öncesi süre 2 hafta artırılır; doğumun erken gerçekleşmesi hâlinde kullanılamayan doğum öncesi süre, doğum sonrası süreye eklenir (657/104).

Analık izninin bitiminden itibaren kadın memur, isteği üzerine süt izni (ilk 6 ay günde 3 saat, ikinci 6 ay günde 1,5 saat) ve 108/B aylıksız izin (24 aya kadar) haklarından yararlanabilir. Bu haklar, analık izniyle karıştırılmamalıdır; her biri ayrı bir düzenlemenin konusudur.

Takdirî mazeret izni

657/104'ün son fıkrasına göre; merkezi ve mahalli idarelerde çalışan memurlara, kurumun uygun görmesiyle ve yılda en çok 10 gün olmak üzere takdirî mazeret izni verilebilir. Bu izin, kanunda sayılan mazeretlerin (evlilik, ölüm, babalık) dışında kalan, memurun açıklayacağı ve kurumun uygun bulduğu durumlar için kullanılır. Takdirî izin hakkı doğrudan doğmaz; idarenin takdirine bağlıdır ve bu yönüyle diğer mazeret izinlerinden ayrılır.

Mazeret izni takibi ve belgelerin saklanması

Mazeret izinleri kısa süreli haklar olduğundan, takibi ve belgelenmesi önemlidir. Evlilik, ölüm ve babalık izinlerinin dayandığı belgeler (evlilik cüzdanı, nüfus kayıt örneği, doğum belgesi) kurum dosyasında saklanır; bu belgelerin fotokopilerini almak, ileride yaşanabilecek uyuşmazlıklarda işinizi kolaylaştırır.

Ayrıca mazeret izinlerinin kullanımı, yıllık izin hakkını azaltmaz; bu ayrımın kurum kayıtlarına doğru işlenip işlenmediği, yıl sonunda izin dökümünüz kontrol edilerek teyit edilebilir.

Mazeret izinlerinde örnek senaryolar

Mazeret izinlerinin nasıl işlediğini birkaç örnekle netleştirelim:

  • Aynı yıl birden fazla mazeret: bir memur yıl içinde evlenirse 7 gün, eşi doğum yaparsa 10 gün babalık, yakını vefat ederse 7 gün ölüm izni kullanabilir; bu süreler birbirine eklenir ve yıllık izinden düşülmez.
  • Doğum zinciri: kadın memur 16 hafta analık izni (çoğul gebelikte doğum öncesi 10 hafta) kullanır; bitiminde süt izni (12 ay) ve 108/B aylıksız izin (24 aya kadar) hakları ayrıca doğar.
  • Takdirî mazeret izni: kanunda sayılmayan bir mazeret (ör. özel bir işlem) için birim amirinin muvafakati ve yetkili amirin onayıyla yılda 10 güne kadar izin kullanılabilir; ikinci 10 gün yıllık izinden düşülür.
  • Belge sonradan tamamlama: ölüm izni gibi acil durumlarda belge (defin belgesi, vukuatlı kayıt) daha sonra teslim edilmek üzere izin kullanılabilir; ancak belgesiz talepler işleme alınmayabilir.

Bu örnekler, mazeret izinlerinin ücretli ve yıllık izinden bağımsız olduğunu gösterir. Hakların kullanımında kanundaki sürelerin üst sınır olduğunu ve kurum kayıtlarının doğru tutulması gerektiğini hatırlatmakta fayda var.

Özet

Memur mazeret izinleri 657/104'te toplanmıştır: babalık 10 gün, evlilik 7 gün, ölüm (eş/çocuk/ana/baba/kardeş) 7 gün, analık 16 hafta (çoğulda öncesi 10 hafta), takdirî mazeret izni yılda 10+10 gün, engelli çocuk için 10 güne kadar, doğum sonrası yarım zamanlı çalışma 2-6 ay. Tümü ücretli izinlerdir; süt izni ve 108-B aylıksız izin ayrı rehberlerde ele alınmıştır.

İzin sürelerinizi hesaplayın.

Yıllık izin ve mazeret izni haklarınızı güncel mevzuata göre görün.

İzin hesaplama aracına git

Sık sorulanlar

Soru Kısa cevap
Babalık izni kaç gün? 10 gün (ücretli).
Evlilik izni kaç gün? 7 gün (kendisi veya çocuğu).
Ölüm izni kaç gün? 7 gün (eş, çocuk, ana, baba, kardeş).
Analık izni ne kadar? 16 hafta (8+8); çoğulda öncesi 10 hafta.
Takdirî mazeret izni? Yılda 10 gün; zaruret hâlinde +10 gün (yıllık izinden düşülür).
Engelli çocuk izni? %70+ engellilikte rapora dayalı yılda 10 güne kadar.
Yarım zamanlı çalışma? İlk doğum 2 ay, ikinci 4, sonraki 6 ay; engelli doğumda 12 ay.
Ücretli mi? Evet (104/G).

Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.

İlgili rehberler

Resmi kaynaklar

  • 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu md. 104 (A-G fıkraları) — 6111 ve 6663 değişiklikleriyle güncel hali

Mazeret izinleri 657 sayılı Kanun'un 104. maddesinin güncel halinden derlenmiştir; kurum uygulamaları için personel biriminiz esastır. Bu metin hukuki danışmanlık yerine geçmez.